Een nieuwe waterontharder is pas effectief als je hem goed instelt. Veel mensen denken dat zachter altijd beter is en zetten het apparaat op de laagste hardheid, maar dat is meestal geen goed idee. In deze gids leggen we uit op welke stand je een waterontharder zet, wat resthardheid betekent en waarom je het water niet helemaal op 0 dH moet ontharden. Ook lopen we stap voor stap door het instellen van de mengkraan of bypass en de regeneratiefrequentie.
Op welke hardheid moet je een waterontharder instellen?
De juiste instelling hangt af van twee getallen: je ingaande waterhardheid en de gewenste resthardheid. De ingaande hardheid is hoe hard het water is dat je huis binnenkomt vanaf het waternet. Die waarde verschilt sterk per regio en wordt meestal uitgedrukt in Duitse hardheidsgraden (dH) of in millimol per liter. In grote delen van Nederland ligt de ingaande hardheid tussen de 8 en 15 dH, wat als matig tot hard geldt.
De gewenste resthardheid is de hardheid die je overhoudt nadat het water door de ontharder is gegaan. Hier komt het belangrijkste advies: zet de resthardheid niet op 0, maar op ongeveer 4-8 dH. Dat betekent dat je het apparaat zo instelt dat er nog een beperkte hoeveelheid calcium en magnesium in het water blijft. Voor de meeste huishoudens is een resthardheid rond 5 a 6 dH een prettige middenweg: het water voelt zacht aan, je voorkomt kalkaanslag, maar het water blijft drinkbaar en niet te agressief.
Om je ingaande hardheid te bepalen kun je de waarde opvragen bij je drinkwaterbedrijf of zelf waterhardheid meten met een teststrip. Pas als je dit getal kent, kun je het verschil berekenen dat de ontharder moet wegnemen. Bij een ionenwisselaar bepaalt dit verschil mede hoe vaak het apparaat moet regenereren.
Wat is resthardheid en waarom niet op 0?
Resthardheid is de hoeveelheid kalk (calcium en magnesium) die na de ontharding nog in het water zit. Een waterontharder op basis van ionenwisseling vervangt calcium- en magnesiumionen door natriumionen. Zet je het apparaat op 0 dH, dan haal je in principe alle kalk weg, maar daar kleven drie nadelen aan.
Ten eerste corrosie. Volledig onthard water is zacht en kan agressiever reageren met metalen leidingen en koperen onderdelen. Een kleine resthardheid vormt een natuurlijke buffer die je leidingwerk en boiler beschermt. Ten tweede de smaak. Water met wat calcium en magnesium smaakt voller en frisser; water op 0 dH kan flauw of zelfs licht zoutig overkomen. Ten derde het natriumgehalte. Bij ionenwisseling wordt elke verwijderde graad hardheid omgezet in natrium. Hoe meer je onthardt, hoe meer natrium er in je drinkwater terechtkomt. Voor mensen met een natriumarm dieet of voor baby-voeding is dat een aandachtspunt.
Daarom adviseren fabrikanten en waterspecialisten vrijwel altijd een resthardheid tussen 4 en 8 dH. Je houdt de voordelen van zacht water (minder kalkaanslag, minder zeepverbruik, langere levensduur van apparaten) zonder de nadelen van volledig demineralisatie. Wil je toch volledig zuiver water voor bijvoorbeeld koffie, thee of een aquarium, kies dan een aparte oplossing zoals een osmosefilter kopen voor zuiver drinkwater, in plaats van je centrale ontharder op 0 te zetten.
Hoe stel je de waterontharder stap voor stap in?
Het instellen verloopt bij de meeste apparaten in een vaste volgorde. Volg deze stappen rustig na de installatie.
-
Bepaal de ingaande hardheid. Vraag de waarde op bij je waterbedrijf of meet zelf met een teststrip. Noteer de waarde in dH.
-
Kies je gewenste resthardheid. Voor de meeste huishoudens is 4-8 dH ideaal. Heb je heel hard water en wil je maximaal kalkvrij water, dan kun je richting de onderkant van die marge gaan.
-
Voer de waarden in. Digitale waterontharders hebben een menu waarin je de ingaande hardheid en soms de gewenste resthardheid invoert. Het apparaat berekent dan zelf de juiste menging en regeneratie.
-
Stel de mengkraan of bypass in. Veel ontharders hebben een mengventiel (bypass) waarmee een deel van het harde water onbehandeld langs het hars wordt geleid en weer met het zachte water wordt vermengd. Door deze kraan iets te openen meng je hard en zacht water tot de gewenste resthardheid. Draai de bypass in kleine stappen en meet steeds opnieuw. Een klein beetje harder water bijmengen verhoogt de resthardheid; minder bijmengen verlaagt hem.
-
Stel de regeneratiefrequentie in. Tijdens regeneratie spoelt het apparaat het hars schoon met pekel. Een volumegestuurde ontharder regenereert automatisch op basis van verbruik, wat efficienter is dan een vaste tijdsinstelling. Stel het waterverbruik of het aantal personen correct in, zodat het apparaat niet te vaak of te weinig regenereert. Meer over dit proces lees je in onze uitleg over de regeneratie van een waterontharder.
-
Controleer met een teststrip. Tap na het instellen wat water af en meet de hardheid met een teststrip of druppeltest. Wijkt de waarde af van je doel, stel dan de mengkraan of de menu-instelling bij en meet opnieuw. Herhaal tot je rond de gekozen resthardheid zit.
Het is verstandig om na de eerste week nog een keer te controleren, omdat het systeem dan volledig is ingeregeld. Houd ook het zoutniveau in de pekelbak in de gaten: te weinig zout betekent dat de regeneratie niet goed verloopt en de resthardheid langzaam oploopt.
Veelgemaakte fouten bij het instellen
De meest gemaakte fout is het apparaat op 0 dH zetten in de veronderstelling dat zachter altijd beter is. Zoals hierboven beschreven leidt dat tot mogelijk agressiever water, een flauwe smaak en meer natrium. Een tweede fout is het verkeerd invoeren van de ingaande hardheid; gok niet, maar meet of vraag de waarde op. Een derde fout is het negeren van de teststrip-controle. Zonder controle weet je niet of je instelling klopt en kan kalkaanslag terugkomen of het water onnodig zacht zijn.
Door eerst je ingaande hardheid te bepalen, een resthardheid tussen 4 en 8 dH te kiezen en die met de mengkraan of bypass nauwkeurig af te stellen, haal je het beste uit je waterontharder. Controleer het resultaat altijd met een teststrip en stel zo nodig bij. Zo geniet je van zacht water zonder de nadelen van te ver ontharden.