Soorten koolstoffilters: GAC, blokfilter, inline en meer

De vijf hoofdtypen koolstoffilters zijn: (1) GAC (Granular Activated Carbon) — losse koolkorrels, gebruikt in filterkannen en eenvoudige kraanfilters; (2) Koolstofblokfilter (CTO — Carbon Block) — samengeperste kool, superieure adsorptie en mechanische filtratie; (3) Inline carbon — cilindrische patronen op snelkoppelingen, voor onder-aanrecht en pre-filtrage; (4) Activated carbon string/gewikkeld filter — koolstofimpregneerde draden rond een kern; (5) Keramisch met geïntegreerde actieve kool — keramische schaal combineert mechanische filtratie met adsorptie.

Voor de hoogste filterkwaliteit is een koolstofblokfilter (CTO) de beste keuze. De compacte structuur zorgt voor langere contacttijd, betere adsorptie en ook mechanische filtratie van deeltjes tot 0,5–5 micron. NSF/ANSI 53-gecertificeerde blokfilters van merken als Pentair, Doulton of Ecosoft bieden gemiddeld 15–25% hogere verwijderingspercentages dan granulaire filters (GAC) bij gelijke koolstofmassa. Voor eenvoudige smaakverbetering is GAC voldoende.

De grondstof bepaalt de poriestructuur. Kokosnootschil-kool heeft veel microporiën (<2 nm) en is optimaal voor chloor-, geur- en smaakverwijdering. Het heeft het hoogste intern oppervlak (1000–1500 m²/g) en is de meest gebruikte variant in kwalitatieve drinkwaterfilters. Steenkoolkool heeft meer mesoporiën (2–50 nm) en verwijdert grotere organische moleculen effectiever, zoals bepaalde pesticiden. Houtskoolgranulaat heeft meer macroporiën en wordt minder gebruikt voor drinkwaterfiltratie vanwege lagere adsorptiecapaciteit.

Combinaties worden gebruikt om de sterke punten van verschillende types te benutten. Een veelgebruikte combinatie: GAC als pre-filter (goedkoop, hoog debiet, vangt grove deeltjes en bulk chloor op) gevolgd door een koolstofblok (fijne adsorptie, mechanische filtratie). Een andere combinatie: keramisch filter voor bacteriën en sediment, aangevuld met een inline koolstofblok voor geur en smaak. Vrijwel alle osmose systemen gebruiken een koolstoffilter als pre-filter (chloor beschermt het RO-membraan niet) én als nafilter (smaakoptimalisatie).

Filterkannen zoals Brita, PearlCo, TAPP Water en BWT gebruiken GAC (granulair) gecombineerd met ionenwisselaarhars in een cartridge. Er zijn ook filterkannen die een koolstofblok gebruiken — zoals sommige TAPP Water-modellen met CTO-technologie — die een betere filterkwaliteit bieden maar ook duurder zijn in aanschaf. Voor filterkannen vervangt u de cartridge als geheel: GAC en ionenwisselhars zijn geïntegreerd en niet afzonderlijk vervangbaar.

NSF/ANSI 42 is het basisnorm dat prestaties voor smaak- en geurverbetering certificeert, met name chloorverwijdering. Vrijwel elke koolstoffilter van naam heeft deze certificering. NSF/ANSI 53 is strenger en certificeert verwijdering van gezondheidsschadelijke stoffen zoals lood, bepaalde pesticiden en cystes van Giardia. Zoek bij aankoop minimaal naar NSF/ANSI 42; voor een hogere garantie ook NSF/ANSI 53. Koolstofblokfilters behalen vaker NSF/ANSI 53 dan GAC-filters.

Standaard koolstoffilters (GAC of blok) verwijderen bacteriën niet. De poriën zijn daarvoor te groot. Uitzondering: keramische filters met geïntegreerde kool hebben een keramische schaal met poriën van 0,2–0,9 µm die bacteriën mechanisch tegenhoudt. Sommige koolstofblokfilters zijn NSF/ANSI 53 gecertificeerd voor cystes (Giardia, Cryptosporidium) bij een poriegrootte van 0,5–1 µm — dit zijn protozoa, geen bacteriën. Voor volledige bacteriologische bescherming heeft u een UV-filter of omgekeerde osmose nodig.

Voor een "whole house" koolstoffilter is een grote GAC-tank (volumefilter) de meest gebruikte oplossing. Deze installatie bevat een grote hoeveelheid GAC-media (5–50 kg) in een drukvat op het hoofdwatertoevoerpunt. De grote media-hoeveelheid compenseert de kortere contacttijd bij de hogere debieten. Alternatief is een groot koolstofblok met hoge doorstroom (big blue 10"–20"). Voor heel-huis installaties raadpleeg altijd een erkende waterbehandelaar, gezien de hogere druk- en debietvereisten.