Waterfilter voor zink: te veel zink in kraanwater?

Zink in drinkwater is bijna altijd afkomstig van de huisinstallatie, niet van het drinkwaterbedrijf. De belangrijkste bronnen zijn: (1) galvanisch verzinkte stalen leidingen die tot circa 1960 werden toegepast — bij corrosie lost zink op in het water; (2) messingkranen en fittingen met zinklegering; (3) zinkoxiderende aantasting bij leidingen die in contact komen met grondwater of zuur water (pH lager dan 7). Drinkwaterbedrijven leveren vrijwel geen zink in het water.

De WHO heeft geen formele gezondheidskundige norm voor zink in drinkwater, maar hanteert een esthetische richtwaarde van 3 mg/L (smaak en troebeling). Boven 3-5 mg/L is de smaak van water merkbaar bitter-samentrekkend. De EU-drinkwaternorm (Richtlijn 2020/2184) bevat geen specifieke grenswaarde voor zink, maar stelt wel normen voor het vrijkomen van metalen uit contactmaterialen (leidingen, fittingen). Het Nederlandse Drinkwaterbesluit volgt de EU-richtlijn.

Zink is een essentieel sporenelement dat het lichaam nodig heeft. Toxiciteit via drinkwater is zeldzaam. De WHO schat dat zelfs bij 3 mg/L in drinkwater de totale zinkinname nog binnen veilige grenzen blijft. Gezondheidseffecten bij overmatige inname (boven 40 mg per dag over langere perioden) zijn: maagklachten, misselijkheid, koperdeficientie (zink en koper concurreren bij opname). Kortdurende hoge blootstelling (bijv. via oud corrosief leidingwater) geeft doorgaans maagpijn en misselijkheid.

Zink is kleurloos in water maar geeft bij hogere concentraties boven 3-5 mg/L een karakteristieke bittere, samentrekkende smaak en kan water licht troebel maken (melkachtig bij hoge concentraties door colloidal zinc). Wit of grijs bezinksel in de waterkoker kan op zink wijzen. Blauwe of groene verkleuringsringen in het bad of op sanitair wijzen juist op koper (niet zink). Bij twijfel is een wateranalyse bij een gecertificeerd laboratorium de enige zekerheid.

Nee. Standaard actieve koolstoffilters zijn niet effectief voor zink en andere opgeloste metaalionen. Actieve kool adsorbeert organische verbindingen, chloor en sommige pesticiden, maar metaalionen binden niet aan koolstof. Voor zink zijn ionenwisseling of omgekeerde osmose de aangewezen methoden.

Omgekeerde osmose verwijdert 95 tot 99% van zink uit drinkwater. Het semipermeabele RO-membraan laat water door maar houdt opgeloste ionen zoals Zn2+ (molecuulgewicht 65 Da) tegen. Osmose is de meest effectieve en brede oplossing: het verwijdert naast zink ook lood, koper, cadmium, nitraat, PFAS en andere verontreinigingen tegelijk. Bij leidingen met verhoogd zinkrisico is osmose de aanbevolen keuze voor drinkwater en kookwater.

Galvanisch verzinkte leidingen werden tot circa 1960 toegepast, dezelfde periode als loodleidingen. In oudere woningen komen beide soms voor in dezelfde installatie. Bij loodleidingen is loodcontaminatie een grotere zorg dan zink, maar beide kunnen tegelijk voorkomen. Een osmosefilter verwijdert zowel zink (95-99%) als lood (97-99%). Als u twijfelt over oude leidingen, laat dan een wateranalyse uitvoeren op zowel zink als lood, cadmium en koper.